zondag 16 mei 2010
zilver of goud kopen
Beste belegger,
Het is even schrikken indien u niet weet dat papieren geld niets waard is. Als u een huis hebt, dan hebt u iets die waarde heeft. Evenzo hebben goederen zoals een auto, tv, voeding, kledij enz. een waarde, die ook uitgedrukt kan worden in geld. Helaas geldt het omgekeerde niet meer.
Het moeilijkste is het openen van een account. Eens u daar door bent, is de rest zeer eenvoudig. Van zodra het overgeschreven bedrag in uw account geboekt is, kunt u ogenblikkelijk goud en zilver aankopen. U hoeft geen afgeronde hoeveelheden kopen, alles wordt herrekend tot in decimalen. Eens u goud en zilver gekocht hebt, zijn er diverse mogelijkheden:
vrijdag 16 april 2010
Wat als de euro faalt? Bescherm uw vermogen als de beurs en de economie instorten
Financiële zekerheid een utopie? Indien u een vermogen hebt, beseft u als geen ander hoe belangrijk dit is om dit vermogen te houden!
Laat me u eerst even uitleggen wat voor bijeenkomst het om gaat:
Nu we economisch weer met de neus op de feiten gedrukt zijn en weten dat zelfs de machtigste banken failliet kunnen gaan,
is de vraag van veel particulieren op welke wijze ze hun huidige welvaart en vermogen kunnen beschermen tegen een economische terugval en een val van de beurs.
Kan het wel, je financieel beschermen als de economie in elkaar stort en vermogens op alle fronten verloren gaan?
Ja, dat kan.
Het is dus alleen de vraag HOE dat dan kan.
Waarom waren er beleggers en particulieren die in en na de crisis van 2008 profiteerden, terwijl zoveel anderen enorme vermogens verloren? Was dat geluk of was dat beleid?
Drie sprekers zullen aantonen dat het beleid was en dat ook u in een volgende ronde van economische rampspoed in staat zult zijn uw vermogen (beter) te beschermen.
Dat is de strekking van het evenement dat Tom Lassing en Maarten Verheyen op 15 mei 2010 organiseren in Eindhoven.
Een bijzonder interessante bijeenkomst met in ieder geval de volgende sprekers:
1. Willem Middelkoop
2. Marc de Mesel
3. James Turk (Engelstalig)
Willem Middelkoop is bekend van zijn TV optredens en de boeken die hij schreef (zie ook bij het tabblad video’s).
Hij werd voor de crisis vooral afgedaan als zwartkijker en beroepsmatige azijnzeiker, maar wat heeft hij gelijk gekregen! Had maar tijdig naar hem geluisterd,
dan had u ook ongetwijfeld heel wat verliezen voorkomen!
Marc de Mesel, een goede kennis van mij, lijkt van de drie sprekers waarschijnlijk het meeste op u.
Hij is een particuliere belegger die net zoals zoveel anderen keihard ondervonden heeft dat banken alleen maar uit zijn op eigen gewin.
Sinds 2007 beheert hij dan ook zijn eigen portefeuille weer, nadat grootbanken zijn vermogen daarvoor alleen maar deden slinken.
Marc heeft een uitgesproken mening en visie en steekt die niet onder stoelen of banken.
James Turk geeft al sinds 1987 zijn eigen blad, “The Freemarket Gold & Money Report” uit.
Hij is oprichter en CEO van Goldmoney, alwaar ook ik persoonlijk mijn goud en zilver heb liggen.
Zijn visie op goud was de juiste en zijn oplossing voor particuliere beleggers was uniek en briljant.
Dit is een man met visie zoals er weinigen zijn.
Voor mij ook de eerste keer dat ik hem persoonlijk ga ontmoeten en ik zie daar ook echt naar uit.
donderdag 11 februari 2010
Overheidsschulden lopen uit de hand
Al lijken deze gegevens erg, de waarheid is nog veel rampzaliger. Hoewel de focus op de Pigs ligt, zit eigenlijk de ganse wereld in hetzelfde schuitje, met de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk op kop. Het lijkt wel een race om het grootste deficit en het wordt alleen maar erger. Wat is er aan de hand?
Door de bankencrisis is ook de economie in een zware dip gekomen. Hierdoor hebben alle overheden 2 taken op zich genomen en zo de uitgavenpost vergroot:
1. Ze hebben besloten om de failliete banken niet te laten omvallen, maar te redden, de zogenaamde bailouts. Men heeft miljarden naar de banken geschoven om ze te herkapitaliseren, zodat ze opnieuw wat solvabeler worden. Helaas is dit een bodemloze put. Alle banken zijn in se altijd failliet. Geen enkele bank overleeft een “run on the bank” of met andere woorden, wanneer iedereen zijn geld afhaalt, moet iedere bank zijn deuren sluiten. De meeste banken hebben slechts een reserve van 10% (of minder). Dit betekent eenvoudigweg dat wanneer iedereen zijn geld opvraagt, ze slechts 10% van uw kapitaal kunnen teruggeven. Het is al eerder gebeurd in Rusland en Argentinië. In Argentinië stond men ’s morgens op en geen enkele bank was nog open. Toen ze maanden later terug opengingen was het geld met 90% gedevalueerd.
Bij sommige banken is de situatie nog schrijnender. Via allerhande derivaten- en buitenbalans constructies, zijn de deposito’s tot 40 keer uitgeleend. Als dus slechts een paar procent van deze leningen niet wordt terugbetaald, valt deze bank om. Om deze banken te ondersteunen, hebben sommige overheden bovenop de reeds toegestopte miljarden ook nog eens voor honderden miljarden aan waarborgen gegeven voor deze uitstaande kredieten. Je mag er niet aan denken dat ze deze waarborgen zouden moeten betalen. Zelfs overheden hebben hier hun hand overspeeld.
Naast deze waarborgen aan de banken, hebben overheden ook waarborgen aan de particuliere spaarder afgegeven. Zo wordt iedere rekening in België en Nederland gewaarborgd door de overheid voor 100.000 euro. Reken maar eens uit hoeveel ze zouden moeten uitbetalen als alle banken door het dominoeffect omvallen. Volgens bepaalde bronnen zijn er in België meer rekeningen dan er Belgen zijn ( alle gedekte rekeningen samen zou het toch al gauw oven 500 miljard euro gaan in België).
Conclusie: Alhoewel de rust is teruggekeerd zijn alle banken nog altijd failliet. Helaas zijn nu ook de overheden massa’s geld kwijt en zwellen de overheidsschulden dramatisch aan.
2. De overheden (gisteren 6/2/10 nog bevestigd door de G7) hebben gezamelijk beslist om de slabakkende economie te ondersteunen door allerhande stimuleringsprogramma’s. Dit kost bakken met geld natuurlijk. Iedereen ziet de economie verbeteren maar heeft te weinig door dat dit zowat volledig steunt op deze stimuleringsprogramma’s. De herstellende economie is dus fake, maar ondertussen lopen de begrotingstekorten gigantisch op en zullen als een boemerang terug in ons gezicht komen op het moment dat men beseft dat deze schulden moeten gesaneerd worden. Vandaar dat de eerste pogingen in de PIGS landen al bijna op voorhand aan het mislukken zijn. Massale betogingen en stakingen zijn er reeds gepland. Verdere sanering zal niet alleen leiden tot nog grotere onlusten maar gewoon onhaalbaar lijken.
Door de lagere bedrijfswinsten of verliezen en grotere werkloosheid zijn de inkomsten fel verminderd. Minder belastinginkomsten, minder BTW inkomsten, maar grotere uitgaven voor diezelfde werklozen is vanzelfsprekend noodlottig voor de reeds met grote schulden opgezadelde overheden.
Hoe erg de situatie is, kan men het best zien in de Verenigde Staten. Iedere maand meldt men daar dat er een groot banenverlies is. In de werkloosheidstatistieken komt dit niet zo tot uiting omdat deze cijfers gemanipuleerd zijn. Er worden meer categorieën niet meegeteld dan wel. (Veel mensen geven zich niet meer op als werkzoekende omdat het hopeloos is, zo toont de officiële statistieken 9,7% werkloosheid, de echte bedraagt echter 18%).
Nu geeft men aan dat er voor de USA een begrotingstekort is van ongeveer 10% van het BBP. Dit is natuurlijk zand in de ogen strooien. 10% lijkt erg, maar aanvaardbaar, de werkelijkheid is volledig anders:
geschatte inkomsten voor 2010: 2500 miljard dollar
reeds geplande uitgaven voor 2010: 3800 miljard dollar.
Of men geeft 1,5 keer meer uit dan er binnenkomt, dus een tekort van 50%. De truc is dus om het tekort niet uit te drukken tussen de inkomsten en de uitgaven, maar als een percentage van het BBP =wat alle Amerikanen produceren op 1 jaar. Je hebt dus leugens, grote leugens en … overheidsstatistieken.
dinsdag 6 oktober 2009
Hillarische verhalen: Buffett veroorzaakt crisis?
In het bewuste weekend, zo’n jaar geleden, toen de financiele crisis uitbarstte en grote investerings maatschappijen en banken als AIG en Lehman Brothers wanhopig op zoek waren naar miljarden dollars om het hoofd boven water te houden kreeg Buffett vlak voordat hij naar een feestje moest een telefoontje van Bob Diamond van Barclays Capital.
Ruim tien maanden later vroeg Warren Buffett aan zijn dochter wat dat kleine indicator icoontje toch was wat al maanden in het display van zijn mobieltje stond. Buffett geeft overigens toe dat hij niet veel meer kan en snapt van zijn mobieltje dan de belfunctie
Natuurlijk zullen, en kunnen, we nooit zeker weten of Lehman Brothers gered zou zijn als Warren Buffett alle info over het reddingsplan wel gekregen had, maar het is wel een bizar verhaal.
geschreven door Ron Smeets (www.dutchboys.nl), het origineel vindt u hier (the wall street journal).
Ik heb moeite om dit te geloven maar het blijft een mooie anekdote, volledig in de lijn met Buffett’s werkwijze.
donderdag 27 augustus 2009
Hoe "beurs" is de beurs?
De signalen die verschillende instanties en analisten de wereld insturen, lopen steeds verder weg van elkaar: Voor de ene is het grote herstel begonnen, voor de andere moet het ergste nog komen.
Reeds meer dan een jaar stelt zich de vraag: Krijgen we deflatie of (hyper)inflatie. De meeste landen bevinden zich nu min of meer in een deflatoire periode, doch klinken de waarschuwingen voor hyperinflatie steeds luider. Grondstoffen die aan een spectaculaire klim begonnen zijn en waarschuwingen dat vooral de dollar en de euro door de ongebreidelde geldschepping niet alleen flink van hun pluimen zullen moeten laten, maar straks helemaal niets meer waard zullen zijn. Onvoorstelbaar, maar dat dachten ze ook in het vooroorlogse Duitsland of recenter in Argentinië. Daartegenover roept de bank JP Morgan dat zich hiertegen indekken met goud een stommiteit is, goud zal de volgende jaren niet meer stijgen.
Ook volgens Bernanke zijn de groene scheuten van het voorjaar verder doorgegroeid en is het bezweren van de depressie een feit. De wereld en in het bijzonder de Westerse wereld is begonnen aan het herstel. De beurzen, een handje geholpen door banken en media (beide enorme manipulators), volgen deze lijn en hebben een enorm klim achter de rug. De krediet- en economische crisis lijken al lang vergeten door de beleggers en stuwen de beurzen nu reeds meer dan 50% hoger dan het dieptepunt begin dit jaar, nauwelijks enkele maanden later dan toen het bloed door de straten vloeide en het totale instorten van de economie en het financieel stelsel een kwestie van tijd was. Hierin schuilt een groot gevaar: Indien de werkelijkheid zwaar zou tegenvallen, is een echte crash nabij. En hoe hoger de beurs klimt, hoe groter en sneller de crash zich kan voltrekken: 10 tot 20 procent op enkele dagen, zelfs op 1 dag, behoort dan tot de mogelijkheden, want een echte crash doet zich altijd voor in een (snel) stijgende beurs en wie wil nog eens een jaar als 2008 meemaken en toekijken hoe zijn aandelen dag na dag minder waard worden. Deze gedachte zou paniek kunnen veroorzaken.
Ergens stond te lezen (niet zelf uitgerekend) dat de AEX-index bij historisch gemiddelde koers/winst verhouding (welke voor veel beleggers toch een belangrijk gegeven is) de waarde 30 zou moeten hebben. U leest het goed: De AEX ( nu 300) zou 10x boven zijn historisch gemiddelde noteren. Een mens zou van minder panikeren. De vele verliezen en de veel kleinere winsten van de ondernemingen tijdens de laatste 2 kwartalen zijn daar debet aan. Deze situatie kan zo niet blijven natuurlijk, de resultaten van de ondernemingen zullen wellicht terug normaliseren, maar er is duidelijk nog een lange weg af te leggen. Tot nader order leven we met een opgeblazen AEX (ook alle andere indexen) die ieder moment kan imploderen.
Er zijn er die zich bewust zijn van dit gevaar en hebben besloten om de zwartepiet, hun laatste kaart, door te geven. Ze roepen iedereen op om hun winsten te nemen en al hun aandelen te verkopen. Voor wie veel winst heeft, is dit geen slecht idee. Probleem is dat je dan geen kaarten meer hebt om verder te spelen. Wie vindt dat hij graag nog meer winst wil, kan met een deeltje van zijn reeds gerealiseerde winst putopties kopen om zich te beschermen tegen grote dalingen en daarnaast speculeren op een verdere stijging van de beurs. Is het enkel een tijdelijk dipje dan neem je eventueel winst op je opties en heb je nog steeds je aandelen. Een tweede mogelijkheid is trailers op je aandelen zetten, waarbij ze automatisch tijdig verkocht worden indien ze aan een daling beginnen. Blijft de beurs integendeel nog maanden (of jaren) stijgen, dan pik je ook die winst mee.
Wie geen aandelen meer heeft, zal ontdekken dat Tina (There is no alternative) nog altijd rondloopt. Daar zit je dan met je cash die na hyperinflatie niets meer waard kan zijn. Dan maar uw cash omzetten in goud? Ja! En deflatie dan? U merkt het: de spreidstand is nog nooit zo groot geweest.
dinsdag 18 augustus 2009
citaat van de dag (2)
“Mijn oversten hebben mij nooit vragen durven stellen,
zo bang waren ze om als idioot over te komen, omdat
ze eigenlijk niets van opties of futures snapten.”
Nick Leeson, trader bij Barings Bank
De ondergang van Barings Bank (persoonlijke bank van HM de Koningin) in 1995 en Nick Leeson’s rol in deze, is één van de meest spectaculaire debacles in de moderne financiële geschiedenis. Hoe kon één iemand een bank-imperium (die nog de oorlogen tegen Napoleon mee had gefinancierd) ten gronde richten?
.
Nieuwsgierigheid, intriges en sympathie zijn de verschillende reacties op deze man in dit ongelofelijke verhaal. Na Barings instorten, werd Nick Leeson veroordeeld tot zes en een half jaar in een Singaporese gevangenis. Tijdens deze periode verliet zijn vrouw hem en werd hij zwaar ziek. Leeson werd vrijgelaten en overleefde zijn ziekte.
Hij verkocht zijn verhaal in boekvorm en filmversie.
Nu meer dan tien jaar later is zijn citaat actueler dan ooit, alleen krijgen de traders nu grote bonussen ipv gevangenisstraf voor de risico’s die ze nemen. Wat Leeson deed was een enorm schandaal, vandaag treed er een soort gewenning en gelatenheid op, want nu al worden bonussen beloofd die deze van voor de kredietcrisis overstijgen. Is de moraal veranderd of lijkt dit maar zo?
woensdag 17 juni 2009
Aandelen die niet kunnen dalen
Dit lijkt wel een sprookje en wie wil deze aandelen niet? Toch bestaan ze volgens de banken en ze hebben ze al heel lang in hun fondsen met kapitaalbescherming zitten. Met andere woorden ze bieden een portefeuille aan met aandelen die niet kunnen dalen. Als particulier kan je net hetzelfde doen, maar dan veel goedkoper en je hebt er niet eens aandelen voor nodig.
Banken zijn gespecialiseerd in onwetende mensen een rad voor de ogen te draaien. Ze gaan daarbij soms zo ver dat ze zelfs een rad voor hun eigen ogen hebben gedraaid . Hier in dit geval is de uitleg echter simpel. Wie zo een beleggingsfonds heeft, bezit contradictorisch geen enkel aandeel. Mocht dit zo zijn, dan zou je die kapitaalsgarantie nooit krijgen, zo gek zijn die banken niet. Wat zit er dan wel in: obligaties en callopties.
Het systeem is zo eenvoudig dat je dat als particulier beter zelf doet. Je koopt obligaties van een kwaliteitsbedrijf (geen banken dus ). Met de rente die je krijgt of gaat krijgen, koop je callopties at the money van hetzelfde bedrijf met dezelfde looptijd (of resterende looptijd) als de obligaties.
Het eenvoudigste systeem is een nulcouponobligatie. Je hebt bvb. 10000€ te beleggen. Neem nu zo’n nulcouponobligaties die een waarde zullen hebben van 10000€ na de looptijd van 3 jaar. Bij aankoop hoef je dan bvb. slechts 8400€ (6% rente) te betalen. Hierdoor ben je verzekerd dat je na drie jaar uw 10000€ terug hebt=kapitaalbescherming. Hoe hoger de rente op dat ogenblik, hoe minder je zal moeten betalen om de obligaties te kopen. Met de rest van je belegging, 1600€ in dit geval, koop je callopties.
Indien het aandeel daalt, ben je beter af met dit systeem daar je nog altijd kunt beschikken over je beginkapitaal, zonder enig verlies. De callopties lopen dan waardeloos af.
Indien het aandeel gelijk blijft, is de constructie neutraal. In beide gevallen heb je winst noch verlies.
Indien het aandeel stijgt, profiteert u tenvolle van het hefboomeffect van de callopties. Die waren namelijk at the money, dus leveren ze winst op. De hoogte van de winst ten opzichte van het aandeel, zal vooral afhangen van de premie (lucht in dit geval) van de opties bij aankoop. De callopties worden best voor expiratie verkocht, op het moment dat je denkt dat je winst maximaal zal zijn.
Voor veel mensen is dit laatste echter van minder belang. Niet de maximalisatie van de winst is belangrijk, maar de zekerheid dat men geen geld verliest. Op dit psychologisch feit spelen de banken gretig in.
Er zijn diverse constructies mogelijk om tot dit resultaat te komen. Zo kan je ook langlopende obligaties kopen en telkens met de jaarlijks ontvangen rente callopties van 1 jaar kopen. Je kan nog extra winst genereren door obligaties onder pari te kopen op de secundaire markt.
Er zijn 2 nadelen aan deze synthetische convertible: Uw kapitaal is niet beschermd tegen inflatie en tegen een faillissement van de onderneming. Daarom is het van belang om enkel obligaties van goede ondernemingen te kopen.
Sommige bedrijven geven ook zelf convertibles uit (echte dan!) i.p.v. gewone obligaties. Het systeem is hetzelfde: Je krijgt samen met de obligatie een calloptie, wat ten koste gaat van de rente op de obligatie. Het voordeel is dat je hier, in tegenstelling tot de dure verpakte producten van de banken, weet wat je koopt.
In de advertenties spreken de banken uitsluitend van “onderliggende waarde” van de fondsen, hierdoor omzeilen ze de woorden aandelen, obligaties en callopties. Tja, herverpakte producten, remember!
woensdag 22 april 2009
Hoeveel verdienen Amerikaanse bankdirecteurs
Wie de mening is toegedaan dat iedereen nu wel zijn lesje geleerd heeft over de exurberante verloningen van bankiers: think again.
Obama heeft een wet ingevoerd dat het toploon van een bankier maximum 500 000 dollar mag zijn voor banken die staatssteun hebben gekregen. Tevens mag het belastingsgeld niet gebruikt worden om bonussen uit te betalen. Het vertrouwen in de banksector MOET hersteld worden, nog altijd volgens Obama. Alle goede bedoelingen ten spijt nemen de banken opnieuw de draad op van voor de kredietcrisis.
Goldman Sachs heeft al gereageerd: Wij betalen de overheidssteun asap terug en doen gewoon terug verder met ons bonussystemen zoals we bezig waren. Kwestie van vertrouwen…
Andere banken die niet in staat zijn om zonder overheidssteun te leven, doen het op een andere manier: de “normale” directeurslonen worden verhoogd van 180 000 naar 300 000$ en de onderdirecteurslonen van 150 000 naar 250 000$ (Bank of America). Slaap zacht, mijnheer de president: Vertrouwen in bankiers?
Als je weet dat het voltijds (40 uur werkweek, 50 werkweken) minimunloon in Amerika ongeveer 14 500$ is, dan verdienen die gasten nog altijd 20 keer meer. Sociaal niet echt aanvaardbaar na hetgene ze allemaal op hun geweten hebben. U moet ook weten dat de banken in leven werden gehouden door belastingsgeld mede te betalen door deze laagverdieners.
Een Amerikaans onderzoek heeft ooit eens aangetoond dat mensen altijd dezelfde fouten maken ondanks dat ze bewust zijn van deze fouten. Hier in dit geval heet dit recidivisme.
dinsdag 31 maart 2009
De kredietcrisis (4): De toverdoos wordt een bompakket
In de vorige artikels over de kredietcrisis werd al aangehaald dat er vooral één financieel product verantwoordelijk is voor de crisis: CDO of collateralized debt obligation. Jarenlang was dit product een toverdoos om hogere rendementen te behalen. Toen de stijging van de huizenprijzen omsloeg in een daling werd de toverdoos een bompakket.
Het ontstaan van de toverdoos werd besproken in deel 3 (en 3bis) van de kredietcrisis. Kort samengevat zijn CDO's gesecuriseerde covered bonds (obligaties met een verhoogde zekerheid). Securisatie: Het direct doorverkopen van activa (hier hypotheekleningen) als effecten (hier covered bonds) met toekomstige kasstromen (hier afbetalingen van hypotheekleningen).
Het speciale karakter van de CDO, namelijk het in tranches verdelen -wat het onderscheidt van de gewone covered bond-, was een "godsgeschenk". De tranches werden zo verdeeld dat er voor iedere tranche een vragende partij was. Hierdoor was het product zo succesvol dat het aanbod de vraag niet kon volgen. Het was tevens zo wijdverspreid geworden dat de kopers te weinig aandacht besteedden aan de veranderde inhoud van de CDO. Wat oorspronkelijk een goed renderend product was, veranderde door onder meer de subprime leningen in een product met een brandende lont aan.
Uiteraard is Greenspan schuldig. Niet alleen door de rente veel te laag te leggen, maar ook door deze nadien te snel op te trekken. Deze kortzichtige politiek maakte de weg vrij voor deze crisis. De ingrepen door de Fed in de rente zijn zeer negatief geworden voor de economie op langere termijn. Eveneens is het juist dat er hierdoor een vastgoedzeepbel is ontstaan. De stijgende huizenprijzen, de laksheid qua kredietwaardigheid van de hypotheeknemers en de enorme vraag naar CDO's hebben geleid tot het toekennen van subprime leningen.
prent Bas Vanderschot
De CDO's met als onderpand de subprime leningen zijn als eerste onderuitgegaan toen de omslag kwam in de huizenprijzen. Laten we zo een CDO bekijken:
Eerst en vooral werden een groot aantal hypotheekvorderingen gebundeld in een pakket (met als bedoeling er een toverdoos van te maken). Deze bundeling werd groot genoeg gemaakt, liefst meer dan 1 miljard dollar, zodat ze geschikt waren voor verkoop aan grote investeerders. Dit groot pakket werd (door)verkocht aan een SPV (special purpose vehicle). Deze rechtspersoon werd meestal door een bank opgericht en had als voordeel een grotere zekerheid voor de uit te geven obligaties en een balansverkorting van de bank (zie deel 3). Om deze aankoop te financieren, gaf de SPV drie types obligaties uit:
De senior bonds, de mezzanine bonds en de equity tranche. Dit is typisch CDO. Wanneer de aflossingen van de hypotheken binnenkwamen, werden die gebruikt om eerst en vooral de administratiekosten van de SPV te betalen en vervolgens in die volgorde de seniors, de mezzanine en de equity tranches.
De equity tranche was de meest risicovolle want het kwam helemaal achteraan bij de betalingen. In Europa is deze tranche veelal in het bezit van de oprichtende bank van de SPV, in de vorm van een achtergestelde lening. In Amerika echter verkocht men de equity tranche aan hedgefunds (soms ook gelieerd aan de oprichtende bank) tegen hoge rente. Het was dan ook niet verwonderlijk dat deze onderste tranches zeer snel in de problemen kwamen bij de eerste onheilsberichten van de subprime leningen. Daarom werd bij het begin van de crisis met alle vingers naar de hedgefunds gewezen als hoofdschuldige, grotendeels onterecht.
De mezzanine bonds gingen ook vlot over de toonbank omdat hun rendement zeer behoorlijk was, vooral banken/vermogenbeheerders wereldwijd waren kopende partij. De seniors (meeste veilige) werden opgekocht door pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen. Hun rendement was het kleinst van de drie maar ruimschoots hoger dan de toen geldende Fedrente. Deze laatste groep van pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen waren de grote oorzaak van de enorme vraag naar CDO's, ze hadden nu éénmaal een berg cash te investeren. Bovendien kon men met behulp van Credit Default Swaps de risico's spreiden of doorschuiven. De bomen zouden voor minder tot in de hemel groeien.
Aan deze verschillende tranches waren aparte kredietratings toegekend: van zeer veilig tot riskant. De ratingbureaus hebben hier fouten gemaakt. Enerzijds lagen de ratings te hoog en anderzijds had men totaal geen rekening gehouden dat, toen de huizenprijzen aan hun daling begonnen en meer en meer hypotheken niet meer terugbetaald werden, de CDO's illiquide werden. Ze waren zo goed als onverkoopbaar geworden. Op dat moment was het nauwelijks nog mogelijk om een waardebepaling voor de CDO's te geven, van een beursnotering was immer geen sprake. Deze onzekerheid was moordend voor het financieel systeem. Banken vertrouwden elkaar niet meer en vele banken kwamen in liquiditeitsproblemen door het stilvallen van de interbancaire leningen en het massaal afhalen van geld door hun klanten. CDO's waren een bompakket geworden. Hierdoor kwamen de oorspronkelijke ratings als een boemerang terug in hun gezicht. Geen enkele rating wordt nu nog "au serieux" genomen.
Waren het in eerste instantie de equity tranches die in problemen kwamen, de aanhoudende huizenprijsdaling zorgde dat ook de mezzanine bonds en uiteindelijk ook de senior bonds in problemen kwamen. Uiteindelijk werd een CDO als een giftig product beschouwd, zelfs al was het onderpand geen subprime hypotheken. De economische crisis die eruit volgde met grote werkloosheid maakte ook andere schuldpaketten problematisch. Gewone hypotheekleningen, kredietkaartschulden en autoleningen worden alsmaar moeilijker terugbetaald. Ook van deze schulden zijn CDO's gemaakt.
De totale verliezen op dit ogenblik zijn volgens een berekening van Prof. Oscar Couwenberg: hypotheekschulden: 500 miljard, andere schulden (autoleningen en kredietkaartschulden) 50 miljard, commercieel onroerend goed 180 miljard, CDO's 600 à 1200 miljard en CDS 250 miljard. Opmerking hierbij is dat men niet zomaar alle getallen mag optellen. Sommige verliezen kunnen dubbel geteld zijn. Dit toont aan hoe moeilijk alles te becijferen valt. Grosso modo staat de totale teller tussen de 1 en 2 biljoen dollar (of trillion dollar in angelsaksiche eenheid). Deze cijfers zijn echter nog niet het einde van het verhaal. Nu de economie in snel tempo verslechtert en de huizenprijzen nog altijd dalend zijn, zal de schade zeker en vast nog verder oplopen.
De grote hamvraag is of men deze crisis op de juiste manier aan het oplossen is. Is er een betere? En wat zijn de gevolgen van de huidige oplossing? Hierover gaat deel 5.
zaterdag 28 maart 2009
De kredietcrisis (3bis): Het ontstaan van de toverdoos: CDO en CDS
Aanluitend aan de artikels over de kredietcrisis ( zie deel 1,2 en 3) is misschien wel het meest pikante verhaal wie de CDO uitgevonden heeft. Voor de believers van de Zeitgeistmovies is dit spek voor hun bek. De CDO is namelijk de wereld ingestuurd vanuit één van de Federal Reserve eigenaars.
Om met de deur in huis te vallen: De Britse econome Blythe Masters wordt aangewezen als de schuldige. Ze was (is) één van de machtigste vrouwen van Wall Street. Als één van de leden van de "JP Morgan maffia" wordt de Britse beschouwd als de verantwoordelijke voor de creatie van zowel de CDS (Credit Default Swap) als de CDO.
We spreken 1995-97. Het kan niet ontkend worden dat vooral bij JP Morgan een enorme drift was in het ontwikkelen van kredietderivaten. Hoewel Blythe Masters (CFO van de investment bank bij JP Morgan) alles nuanceert en beweert dat deze producten later misbruikt zijn geworden, moet dit toch gerelativeerd worden.
Van in het begin was het de bedoeling om risico's te spreiden (lees verspreiden). Eén van de ontwikkelde spitsvondigheden was het buiten de balans houden van kredietrisico's bij de banken. Dat hier een begin gemaakt werd met het om de tuin leiden van o.a. ratingsbureaus, verzekeringsmaatschappijen en beleggers, doet veel vragen rijzen over hun integriteit. Van meet af aan stuurde men aan op formules om de leningscapaciteit zo groot mogelijk te houden en trucjes te verzinnen om de risico's buiten beeld te houden. Dit maakte het voor de banken mogelijk om veel lagere reserves aan te houden wat tot de gekende onstabiliteit van de banken heeft geleid. Een groot deel van de risico's werd afgewenteld op verzekeringsmaatschappijen die zich niet bewust van de gevaren waren.
De Credit Default Swap is een mooi voorbeeld van het spreiden van risico's. Wie geen vertrouwen had in de gekochte obligaties kon deze laten verzekeren door een CDS. De obligatiehouder staat dan een gedeelte van zijn obligatierendement af in ruil voor de verzekering (CDS) bij niet-betaling. Dit maakte de weg vrij voor de ongebreidelde groei van de CDO's daar het risico afgedekt was. De swaps werden verder doorverkocht als een op zichzelf staand product die de risico's van de terugbetaling van schulden moest inschatten. Uiteindelijk werden ze een speculatief product vergelijkbaar met opties. Daar men van veel te gunstige historisch cijfermateriaal uitging, was de ravage enorm toen de vastgoedzeepbel uiteenspatte. De totale uitstaande CD swaps is nog altijd min of meer verborgen. Men spreekt van tientallen duizenden miljarden dollars tot honderd duizenden miljarden dollars (=? x 10 000 000 000 000 dollar). Het is daardoor niet verwonderlijk dat het hele financiële systeem davert op zijn grondvesten.
Vanaf 2003 kenden de CDS en CDO's hun boom en kwamen tot hun hoogtepunt in 2005/6. Nauwelijks een jaar later begonnen de grote problemen. De kans is groot dat CD swaps gereguleerd zullen worden (men zal moeten bewijzen dat er daadwerkelijk obligaties mee verzekerd zijn en niet pure speculatie) en wellicht behoren CDO's in de huidige vorm definitief tot het verleden.
Nog een detail: B. Masters is ook voorzitster van The Securities Industrie and Financial Markets Association (SIFMA), mededirecteur en sponsor waren ... de broertjes Madoff.
Tot slot: Als je de lijn doortrekt van Warren Buffett's uitspraak dat derivaten massavernietigingswapens zijn, dan mag je Blythe Masters omschrijven als één van de destroyers van deze wereld die deze wapens heeft gecreëerd.
zondag 22 maart 2009
Beursadvies nr.7 : Opgelet met Banken en Media
Zoals gemeld in beursadvies nr.6 is het het niet onverstandig te bekijken welke raad je mag opvolgen en welke niet. Vooral de oppervlakkigheid van de media en de gestuurde adviezen van banken dienen in het oog gehouden te worden.
1. Gestuurde Bankadviezen
De adviezen van bankanalisten heb ik al lange tijd gelaten voor wat ze zijn. Ze veroorzaken vooral lemmingengedrag (des mensen) en zijn meestal veel te laat. Pas op: de analyses die ze maken zijn zeker de moeite waard om te lezen. Je doet er vooral kennis mee op (beursadvies nr.6). Hoedt u echter voor de conclusies. Weet dat iedereen dit leest en de analyses zijn meestal al lang in de koersen verwerkt.
Het grootste probleem zit hem echter in de onafhankelijkheid van de analisten. Deze worden betaald door hun werkgever (bank of andere instelling) en indien ze het al zouden willen, kunnen ze moeilijk tegen het belang van hun werkgever ingaan. Je moet er dan ook terdege rekening mee houden dat bankadviezen opgelegd of gestuurd kunnen zijn en niet altijd de realiteit weergeven. Zo bestaan er regelrecht gesponsorde campagnes om een bedrijf in een positief daglicht te stellen. 2 voorbeelden:
1.Bedrijf A is grote klant bij Bank B. Met grote klant bedoel ik: het bedrijf A heeft enorme leningen openstaan bij Bank B. Bedrijf A doet het niet zo goed en wil een extra budget (opnieuw een lening). Zowel bedrijf als bank hebben alle belang bij positieve berichten over het bedijf, want de bank wil in eerste instantie zaken doen, maar vooral ook dat zijn leningen terug betaald worden. Zal deze bank dan toelaten dat zijn analist dit bedrijf de vernieling in schrijft en een verkoopadvies afgeeft? Nee, natuurlijk niet. Zal het bedrijf niet aansturen op ontslag van deze analist of de relatie met de bank afbouwen? Het antwoord is JA. Met andere woorden zowel de bank als de analist (door zijn afhankelijkheid) zullen de zaken positiever voorstellen dan ze zijn.
2.Opnieuw een grote klant van de bank komt met een groot pak aandelen die hij wil verkopen aan een goede prijs. Deze zet dan de bank(analist) letterlijk onder druk om positief te zijn over een bepaald aandeel. Dan ontstaat de kans dat u als onwetende een pakket aandelen aanbevolen wordt door de bank, waarvan ze zelf de verkoper is! Zo was er ooit een analist Henry Blodget (Merryl Lynch - ook reeds op de klippen), bijgenaamd King Henry. Zijn officieel advies voor bepaalde aandelen luidde: bijkopen voor de korte en lange termijn. In zijn interne mail voor grote klanten kon men lezen: deze aandelen zijn "piece of shit" (gelieve zelf te vertalen).
Eén van de meest gebruikte adviezen van bankanalisten is HOUDEN. Als je dit ontleedt, kom je tot de volgende conclusie: Voor wie geen aandelen heeft, betekent dit :NIET-Kopen, voor wie er wel heeft: NIET-Verkopen. Dit is tegenstrijdig en wilt eigenlijk zeggen dat het aandeel weinig opwaarts koerspotentieel heeft (er zijn geen kopers want het advies is niet-kopen). Houden is eigenlijk een verbloemde term voor Verkopen.
Market under-/outperform zijn ook zo'n geliefkoosde termen. Wat ben je daarmee? Outperform klinkt veelbelovend, maar als de markt -50% is, wat betekent dan outperform: -35%?. Ooit waren de adviezen voor GM underperform en voor Renault outperform voor de autosector. Deze adviezen zijn nog altijd min of meer juist, want: GM is officieus al lang failliet (ze gaan naar -100%) en Renault "outperformed" op -90% van zijn top.
2. De OPPERVLAKKIGHEID
Als je weet dat de voornaamste bedoeling van de media is: het verkopen van hun tijdschriften en kranten, dan weet je dat de inhoud niet altijd op de eerste plaats komt. Deze kranten en tijdschriften moeten vooral opgevuld worden en kennen meestal een deadline voor de artikels. Deze bulken dan van de oppervlakkigheid en zelfs onjuiste informatie. Het is eigen aan journalisten dat ze menen het beter te weten dan de geïnterviewde zelf. Niet zelden blijkt het artikel niet de juiste weergave van het interview te zijn. De journalist doet niet altijd de moeite om de juiste toedracht te willen begrijpen of verspreiden.
Ter staving 2 voorbeelden:
Vandaag lees ik in een Amerikaans tijdschrift dat Europa er veel slechter voorstaat dan Amerika. Men schrijft letterlijk dat de problemen in Europa 20X groter zijn dan in Amerika. De in de herfst goedgekeurde bailout van 0,7 triljoen dollar is slechts een peulschil van wat Europa nodig heeft: 14 triljoen dollar. Met andere woorden: Amerikanen don't panic and feel good, kijk naar Europa: daar zijn er pas problemen. Tja, lees ik niet net het omgekeerde in de Europese pers? Nochtans bespreken ze dezelfde feiten. Gekleurde artikels is het minste wat je ervan mag zeggen. De waarheid is dat beide continenten er even erg aan toe zijn.
Soms gebeurt het dat ik een oud tijdschrift doorblader, je weet nooit waarvoor het interessant is. Zo vond ik recent een tijdschrift terug van de belangrijkste financiële media in België. Datum:mei 2007. Hierin staat een interview met Bill Miller (versloeg 15 opeenvolgende jaren de beursindex en is fondsbeheerder). Zowel op de voorpagina, als op de eerste pagina, als de kop van het artikel stond: Amerikaanse aandelen zijn 15% ondergewaardeerd. Wie enkel en alleen op deze titel afging en zwaar in deze aandelen investeerde, zal van een zeer kale kermis thuisgekomen zijn. Tevens zou je, ondanks zijn verdiensten, Miller kunnen klasseren in de groep van gevallen beursgoeroes.
Het grappige echter is dat nergens in het artikel zelf deze uitspraak vermeld staat. Het is dus gissen of Bill Miller dat wel gezegd heeft. Hij is inderdaad op dat moment (april 2007) nog altijd positief over aandelen, maar waarschuwde ook dat de grondstoffenhausse op zijn einde liep en dat zich een vastgoedzeepbel in Amerika aan het ontwikkelen was. Miller blijkt dan toch klaar te zien. Je kan besluiten dat de journalist zich alvast zwaar vergist heeft in wat het belangrijkste was van het interview.
Verder in hetzelfde tijdschrift lees ik ook nog de lof over bankaandelen (er komt een grote consolidatie aan, inderdaad :-) ) met een groot stijgingspotentieel. Het kan verkeren, zei er ooit iemand.
Het is duidelijk: klakkeloos adviezen of tips navolgen, kan u zuur opbreken. In advies nummer 8 bespreek ik wie wel iets interessants te vertellen heeft.
Dit advies maakt deel uit van een reeks van 10. Elk afzonderlijk hebben ze niet de waarde die ze verdienen. Advies 1 waarschuwt om bewust te beleggen en zo verlies te vermijden, advies 2,3 en 4 bespreken het kopen, bijhouden en verkopen van aandelen, advies nr.5 toont aan dat opties u daarbij kunnen helpen. Advies 6 t.e.m. 10 zijn randadviezen, maar daarom niet minder belangrijk. Advies 6 handelt over kennis, orde en dicipline. Advies 7 bespreekt naar wie u niet moet luisteren en 8 naar wie wel. De tien adviezen samen zullen u helpen de verliezen te beperken en hopelijk u in staat te stellen om meer winst te maken.
Deze beursadviezen zijn persoonlijk. Reacties zijn dan ook welkom. Bent u het eens? Oneens? Of heeft u er een andere kijk op? Aarzel niet en reageer. Alleen zo worden we slimmer, zowel u als ik. Misschien is uw advies wel een beter advies!
zondag 15 maart 2009
De kredietcrisis (2): De Tier 1 ratio
Sinds de kredietcrisis valt met de regelmaat van de klok het begrip Tier 1-ratio, dit is vakjargon voor het kernvermogen van een onderneming uitgedrukt als percentage van het vreemd vermogen. Het kernvermogen is het aandelenkapitaal plus de reserves van een onderneming. Het vreemd vermogen is het totaal van schulden die een onderneming heeft. Maar voor alle duidelijkheid: deze term is voornamelijk in het nieuws als het over banken gaat.
De tier 1 ratio van een bank is dan de verhouding tussen enerzijds het kapitaal (gestort door de aandeelhouders) plus langlopende achtergestelde leningen en anderzijds de risicogewogen activa (=uitstaande kredieten).
De toezichthouders eisen een Tier-1-ratio van minstens 4%, maar banken streven vaak zelf naar een (veel) hoger percentage. De tier 1-ratio is met name voor banken onderling een belangrijke maatstaf voor het vertrouwen dat ze in elkaar hebben om elkaar geld uit te lenen.
Vooral in onzekere tijden zoals nu is de Tier 1 ratio van groot belang. Een hoge Tier 1 ratio geeft aan dat een bank een relatief groot eigen vermogen achter de hand heeft en dit beschermt hen tegen verliezen. Hierdoor zullen andere banken makkelijker geld uitlenen aan een bank met een hoge Tier 1-ratio, waardoor deze bank dan weer gemakkelijker hypotheken en andere kredieten kan verstrekken.
Vandaar ook dat een bank met een dalende ratio een prooi wordt van hedgefunds. Door het shorten leggen ze het er vingerdik op dat een bank mogelijks problemen zal kennen. Hierdoor verliest zo'n bank het broodnodige vertrouwen, bevriest het interbancaire uitlenen, halen klanten massaal geld weg en komt de bank in liquiditeitsproblemen. Zo zorgen de hedgefunds voor hun eigen gelijk.
De meeste landen hebben het shorten van bankaandelen verboden. Het enige resultaat dat hiermee bereikt is, is een marktverstoring want de meeste bankaandelen staan, ondanks het shortverbod, op hun allerlaagste punt ooit.
Op een bijeenkomst in Basel heeft de bancaire sector afgesproken dat een bank minimaal een Tier 1-ratio dient te hebben van 9,1%. Wanneer een bank hieronder komt dan dient het actie te ondernemen. Feitelijk zijn er dan twee mogelijkheden:
1.Hun eigen vermogen verhogen door:
- onderdelen te verkopen
- nieuw kapitaal aantrekken door bijvoorbeeld een emissie (nieuwe aandelen uitgeven)
- het uitschrijven van een (achtergestelde) obligatielening.
2. Het afstoten van uitstaande kredieten of ander risicodragende activa.
Dit laatste wordt ten stelligste ontkend door bankiers. Logisch want dat is eigenlijk hetzelfde als een bakker die zegt dat hij minder brood wil verkopen. Dat trekt geen klanten aan natuurlijk. De praktijk wijst uit dat banken hierover liegen. Het lenen van geld is sedert de kredietproblemen veel moeilijker geworden doordat de banken veel meer eisen stellen.
Ook de renteverlagingen door de centrale banken worden nauwelijks doorgerekend. Op zich is hier niets mis mee, maar dit kan wel een economische ramp worden voor zelfs goeddraaiende bedrijven die om geld verlegen zitten (onder andere door vertraagde betalingen van hun klanten). Op korte termijn wordt verwacht dat in een volgende bijeenkomst in Basel wordt besloten om de ratio nog verder op te trekken tot 11,5 procent.
Voorbeeld van het verhogen van de tier 1 ratio:
Stel dat een bank beschikt over een eigen vermogen van € 10 miljard en voor € 100 miljard aan risico gewogen activa uitstaan heeft. Op basis van deze gegevens heeft de bank een Tier-1-ratio van 10%.
Stel dat slechte leningen het eigen vermogen met € 5 miljard heeft aangetast naar € 5 miljard. Dan daalt de Tier-1-ratio naar 5%.
Om deze ratio te herstellen naar 10% kan de bank voor € 5 miljard aan nieuwe aandelen of kapitaalobligaties uitgeven ( de meeste banken hebben hiervoor een beroep gedaan op de overheid) of voor € 50 miljard naar risico gewogen activa afstoten (Tier 1 ratio is dan eveneens 10%: € 5 miljard van € 50 miljard).
Dit voorbeeld maakt ook duidelijk dat als deze bank 11% slechte kredieten heeft die het moet afschrijven, ze meteen failliet zijn (negatief eigen vermogen). Een bank is dan ook een reus op lemen voeten. Daarom ook dat de Basel akkoorden meer en meer de richting uitgaan van fors hogere ratio's want 4% is echt een lachtertje. Sommigen opperen zelfs een dekking van 100% (full reserve).
In Amerika zijn dit jaar (2009) opnieuw reeds 16 banken over kop gegaan. Dit brengt het totaal sinds de crisis op 41 banken. Het is duidelijk dat alle overheidsmaatregelen nog altijd niet voldoende zijn om de crisis te stoppen. Het is wachten op een volgend rondje kapitaalinjecties.
dinsdag 24 februari 2009
Hoeveel geld is er in omloop (3)
Bij het oprichten van het Europees Systeem (zie deel 2) werden er een aantal richtlijnen opgesteld in het Verdrag van Maastricht. De belangrijkste taak van de ECB is de prijsstabiliteit. De ECB heeft zichzelf opgelegd om de inflatie onder de 2% te houden. Hiertoe hielden ze 2 belangrijke parameters in het oog: de consumenteninflatie en de geldhoeveelheid (M3-inflatieindicator op langere termijn). Dit hadden ze geleerd van de Duitse bundesbank. Verder hadden ze uitgerekend dat een maximale geldgroei van 4,5% goed is om de inflatie onder de 2% te houden.
Je mag je al de vraag stellen of dit klopt? Kan het niet zijn dat er een evenredig verband is tussen de geldgroei en de inflatie? Laten we eerst de cijfers van de laatste jaren bekijken:
De geldhoeveelheid op 31/12/2008: (de drie opeenvolgende cijfers zijn de veranderingen in 2006,2007 en 2008)
chartaal geld= 711 miljard euro (+11%,+8,1%,+13,4%): oktober 2008 alleen was goed voor een stijging van 5%.
M3=9372 miljard euro (+10%,+11,5%,+7,3%)
Conclusies van deze cijfers:
- Chartaal geld (munten en biljetten) maakt minder dan 10% uit van de totale liquiditeitenmassa (M3).
- De stijging van de M3 is veel forser dan de gepubliceerde inflatie (zijn deze juist?)
Je mag meteen concluderen dat de ECB zich niet aan de afspraak van maximale groei van 4,5% gehouden heeft (de eerste jaren zaten ze gemiddeld aan 7%). Terwijl dit voor de Duitse bundesbank pijler nr.1 was, heeft de ECB blijkbaar (en zeker de laatste jaren) de andere kant opgekeken. De ECB heeft zich vooral gefocust op de consumenteninflatie, die laag is door vooral de goedkope import uit Azië. Je mag er echter vanuit gaan dat de hoge groei van de geldhoeveelheid zich ooit zal vertalen in inflatie. Het is nu éénmaal bewezen dat geldgroei leidt tot kredietgroei en inflatie.
De dollar:
Bovenstaande grafiek toont de groei van de geldhoeveelheid gepubliceerd van dollars. U ziet dat het blauw gebied eindigt in 2006. Dit betekent enkel dat de Fed gestopt is met het publiceren van de M3, wegens niet meer relevant. Zo los je natuurlijk ook een probleem op (geleerd van de struisvogels). Het is duidelijk dat het probleem in Amerika vele malen groter is dan in Europa. Het is juist de M3 die aantoont hoeveel krediet er verleend is en is dat nu niet het grote probleem in Amerika? Van zodra ook de ECB stopt met publicatie weet je hoe laat het is. (grafiek van de euro vindt u terug in deel 1)
zaterdag 14 februari 2009
Hoeveel geld is er in omloop (2)
In deel 1 werden 2 groepen voorgesteld: het publiek en de groep van de scheppers, deze laatste zijn best eens nader te onderzoeken. Zij bepalen immers hoeveel geld er in omloop is. Vooral omdat ze geld uit het niets kunnen scheppen, maakt hen verantwoordelijk voor de m3 (totale liquiditeitenmassa) of de hoeveelheid geld.
ECB Tower in Frankfurt
In het eerste deel kon u lezen dat men spreekt over primaire en secundaire banken.
De secundaire banken (veel spaar- en hypotheekbanken) kunnen nooit meer geld uitlenen dan dat zij zelf hebben gekregen van ander publiek via ingelegd spaargeld (spaarbanken) of via verkochte pandbrieven* (hypotheekbanken). Deze banken doen enkel aan kredietbemiddeling.
De primaire banken (b.v. KBC, DEXIA, ABN/AMRO, RABO, ING, SNS) zijn de geldscheppende banken, dat wil zeggen dat zij met een zekere kas een grotere girale geldhoeveelheid dan deze kas kunnen maken, via girale kredietverlening. Zij weten namelijk uit ervaring dat de rekeninghouders slechts een klein deel van hun geld in chartale (biljetten of munten) vorm komen opeisen en hebben dus geld ‘over’, waarmee ze een girale “zeepbel” kunnen opblazen, die echter ook niet te groot mag worden in verband met de vereiste liquiditeit ( een bank kan failliet gaan omdat zij niet aan de opvragingen van het publiek kan voldoen).
De primaire banken willen natuurlijk zoveel mogelijk giraal krediet verlenen om zoveel mogelijk rentewinst te maken. De Centrale Banken houden hen wel in de gaten (blijkbaar zitten er wel veel gaten in die gaten) dat ze niet teveel geld scheppen, in verband met inflatiegevaar. Dit systeem leidt tot fractioneel bankieren: door keer op keer verder uit te lenen op nieuw gecreëerd geld, kan men tot 9X meer geld scheppen dan er oorspronkelijk bestond. Dit geeft te denken hoe de m3 kan aangroeien en hoe onstabiel dit systeem is.
Een tweede schepper zijn de overheden. In de euro landen is overeengekomen dat elk land zelf zijn munten mag slaan (niet de centrale banken!). De hoeveelheid hangt af van de grootte van het land. Men mag dan ook verwachten dat in België en Nederland na verloop van tijd meer franse en duitse munten te vinden zullen zijn, gewoonweg omdat er van die laatste landen veel meer munten zijn. De totale waarde van deze munten schommelt rond de 20 miljard euro (2008). Munten maken slechts een heel klein gedeelte uit van de M3 en zijn te verwaarlozen.
De derde schepper zijn dan de centrale banken. De centrale banken drukken de bankbiljetten. De centrale banken beschikken ook over een strategische voorraad van biljetten die nog niet in omloop zijn, maar gebruikt kunnen worden in tijden van nood. Eind 2008 is er ongeveer 763 miljard euro aan biljetten in omloop. Dit lijkt veel maar is slechts een fractie van de M3.
Eigenlijk moeten we hier spreken over het Euro systeem. Die bestaat uit de ECB en alle centrale banken van de landen die de euro voeren. Die nationale centrale banken zijn niet onbelangrijk. Het zijn deze banken (en niet de ECB) die de bankbiljetten drukken, het geld transporteren, de voorraden beheren en de banken van hun land controleren. Zo is de de NBB (nationale bank van België) verantwoordelijk voor de belgische banken Dexia en Fortis. De NBB heeft Fortis van het faillissement gered door meer dan 100 miljard aan Fortis te lenen, toen in oktober 2008 alle andere banken hun geld uit Fortis terugtrokken. De DNB (de Nederlandse Bank) heeft dezelfde functie voor alle Nederlandse banken. De ECB geeft wel de richtlijnen voor de centrale banken en neemt de eindbeslissing bij de uitgifte van de biljetten. De voornaamste taak van het Euro Systeem is prijsstabiliteit.
Om u al een idee te geven van de hoeveelheid geld (M3) in de eurozone: het benadert de 10.000 miljard euro. Dat deze stijgend is, is een open deur intrappen. Wat dat voor gevolgen heeft ziet u in deel 3.
*Een pandbrief is een obligatie die door een hypotheekbank is uitgegeven. De door de hypotheekbank verstrekte hypotheken vormen het on derpandvan de obligatie. En die hypotheken zijn weer gedekt door hypothecair onderpand; vandaar de naam pandbrief.
dinsdag 10 februari 2009
Hoeveel geld is er in omloop (1)
Dit is niet zo eenvoudig te beschrijven. Eerst en vooral moeten we onderscheid maken in de soorten geld die er bestaan. Tevens komen er een aantal begrippen bij kijken om alles te verklaren. Voor de euro worden drie termen gebruikt:M1,M2 en M3.
Vooraf moeten we een verschil maken tussen de groep die enkel geld kan verhandelen (gebruikers) en de groep die geld kan scheppen.
De tweede groep bestaat uit: centrale bankiers: deze kunnen bankbiljetten drukken (de beruchte geldpersen van de Fed en de ECB), de overheden (deze kunnen munten maken) en de primaire banken (deze kunnen giraal geld bijmaken).
De eerste groep bestaat uit al de rest: u en ik, bedrijven en zelfs secundaire banken zoals pure spaarbanken. Laten we de eerste groep het publiek (public) noemen en de tweede groep de scheppers .
M1 van de euro is dan al het giraal en chartaal euro geld die bij het publiek zit.
chartaal geld= alle euro bankbiljetten en euro munten.
giraal geld= het direct opeisbaar geld die op rekeningen bij banken staat en eigendom van het publiek is (dit zijn de lopende rekeningen waarover je beschikt=overnight deposits).
Als je de M1 van de EU wilt kennen moet je daar ook de vreemde valuta bijrekenen zoals dollar, CH frank, .... die bij banken gedeponeerd zijn en eigendom zijn van het publiek (cash vreemde valuta hoort daar niet bij, omdat dit niet gekend is).
Een tweede soort noemen we secundaire liquiditeiten, ook wel bijna-geld of schiergeld genoemd. Bijna-geld omdat je het zonder al te veel verlies kunt omzetten in geld zonder dat banken dit kunnen voorkomen. Hiertoe behoren:
deposito's met een opzegtermijn tot 3 maanden en korte termijn deposito's met vaste looptijd tot en met 2 jaar in het bezit van het publiek. M2 is deze laatste samengeteld bij M1.
M3 bestaat dan uit M2 met inbegrip van de overige secundaire liquiditeiten (MMF(Money market Fund) aandelen; schuldtitels tot 2 jaar; retrocessie-overeenkomsten). Deze M3 vormt dan de totale liquiditeitenmassa van het publiek.
Even belangrijk is: wat behoort er niet tot de euro M3?
- Cash vreemde valuta bij het publiek
- aandelen
- obligaties en andere pandbrieven
- vreemde valuta eigendom van de banken (scheppers)
- lange termijn spaargeld (meer dan 2 jaar)
- kasgeld bij een primaire bank (scheppers)
Bijkomende opmerkingen:
- Sommige valuta kennen ook nog andere begrippen. Zo bestaat er ook M0 (dollar)=Het totaal van alle fysieke munt, plus rekeningen bij de centrale bank die kan worden uitgewisseld voor fysieke munt. M4 (India)=M3+Alle deposito's bij postkantoor spaarbanken (met uitzondering van Nationaal Spaarfonds Certificaten).
- M1,M2 en M3 worden niet bij alle valuta hetzelfde gedefinieerd. Dit maakt vergelijking tussen verschillende valuta niet gemakkelijk. Toch is dit minder belangrijk: het is vooral de verandering van de hoeveelheid binnen 1 valuta die van belang is (inflatie).
- retrocessieovereenkomst(ook bekend als een repo): een kredietnemer kan gebruik maken van een financiële zekerheid als onderpand voor een lening in contanten tegen een vaste rentevoet.
- MMF: Dit is een type beleggingsfonds dat wettelijk verplicht is om te investeren in laag-risico effecten. In vergelijking met andere beleggingsfondsen is het risico dus laag en is het dividend dat betaald wordt min of meer gelijk aan de korte termijn rente.
In een tweede deel bekijken we wat de gevolgen zijn van veranderingen in de M3 (totale liquiditeitenmassa).
zaterdag 24 januari 2009
de (spaar)rekening klopt niet, deel 2
In het eerste artikel vroeg ik mij af of al die gratis bankzaken en tegelijkertijd de zeer hoge rentevergoeding wel klopt voor geld die onmiddellijk opvraagbaar is. In theorie hebben de banken hier veel kosten door en zouden we eigenlijk rente moeten betalen in plaats van krijgen. Door deze gratis diensten en hoge rente te aanvaarden, laten we oogluikend toe dat de banken dit geld gebruiken om uit te lenen. Alleen zo kunnen ze hier aan verdienen. Maar hoe rijm je dan dat uitgeleend geld onmiddellijk opvraagbaar is?
Voor alle duidelijkheid spreek ik niet meer over deposito, spaarrekening en termijnrekening omdat ik gemerkt heb dat deze termen in België en Nederland niet altijd hetzelfde betekenen. Ik spreek dan ook over onmiddellijk opvraagbaar geld (zicht- en spaarrekening) en niet-onmiddellijk opvraagbaar geld (termijnrekening, kasbons, spaarbons, verzekeringsbons en spaardeposito's).
Hoe lossen banken het probleem op van onmiddellijk opvraagbaar geld die toch gebruikt wordt om uit te lenen? In theorie lossen ze dit niet op. Bij een bankrun (waarbij iedereen zijn onmiddellijk opvraagbaar geld ook daadwerkelijk onmiddellijk opvraagt) kunnen ze dit geld gewoon niet terug geven. Enkel door extra geld te lenen bij centrale banken of andere banken (wat in het najaar van 2008 niet meer lukte) kunnen ze de schijn ophouden. Als laatste redmiddel kan ook een overheid voor het nodige kapitaal zorgen, wat in 2008 is gebeurd.
Voor de rest doen banken aan speculatie. Ze speculeren namelijk dat er nooit een bankrun plaatsvindt. Door de jaren heen hebben ze een goed beeld gekregen van de bedragen die mogelijks opgevraagd worden. Met de nodige reserve (normaal 10%) zorgen ze dat dit bedrag altijd beschikbaar is. Dit is maar een fractie van het totaal "onmiddellijk opvraagbaar" geld. In België kent de spaarrekening wegens zijn fiscaal gunststatuut een enorm succes. De belg is dan ook een trouwe spaarder en verandert niet zo gauw van bank. Dit speelt in de kaart van de bank natuurlijk. Hierdoor kunnen ze toch een hoge rente geven voor geld die contractueel niet vast staat, maar in de praktijk wel.
Een mooi bewijs hiervan is de Belgische tak van Rabobank. Rabobank opereert in België als een internetbank met mooie rentes op de internetrekening. Bij Rabobank kan je 500000 euro (half miljoen) PER DAG overschrijven naar een andere rekening zonder dat er een vraag wordt gesteld (u moet wel eerst van de spaarrekening naar de zichtrekening overboeken, maar dat gebeurt ogenblikkelijk en onbeperkt). Hier kan je dus overduidelijk spreken van onmiddellijk opvraagbaar geld. De rentevergoeding voor deze spaarrekening bedraagt vandaag 3,75%. Verder is alles gratis bij Rabobank.
Nu gaan we kijken wat de vergoedingen zijn voor niet-onmiddellijk opvraagbaar geld. Rabobank biedt die aan onder de vorm van termijnrekeningen. Wie logisch redeneert mag dus veel hogere vergoedingen verwachten daar hij effectief niet over zijn geld kan beschikken gedurende de overeengekomen termijn. Ook Rabobank kan een hogere vergoeding geven daar ze zeker zijn dat ze het geld niet hoeven terug te geven tijdens dezelfde termijn. Ziehier de tarieven:
1 maand: 1,90%, 2 maanden 1,90%, 6 maanden 2,02%, 2 jaar 3,00%. Je moet je geld al 5 jaar lang vastzetten om een hogere vergoeding te krijgen (3,85 à 3,88%). Als je rekening houdt met het netto bedrag, geraak je zelfs niet boven de rente van 3,75% (is in België onbelastbaar tot een bedrag van ongeveer 1700€ renteontvangsten per persoon= 45000€ spaargeld op een spaarrekening). Je kunt hier dus maar één conclusie uit trekken. Vandaag brengt onmiddellijk opvraagbaar geld meer op dan geld die voor jaren (tot 7 jaar) vast staat. De logica is zeer ver weg. Je kan nog opmerken dat de rentes dalend zijn, maar daartegenover bestaat de vrees voor hyperinflatie. Je moet dan wel goed gek zijn om je geld voor 7 jaar vast te zetten. Een beter bewijs is er niet, denk ik, dat ook het onmiddellijk opvraagbaar geld uitgeleend is en dat deze broodnodig zijn voor de banken, anders kan en zou men niet die rentes geven. Je kan je zelfs afvragen of de banken nog het onderscheid maken tussen het soort geld die ze ter beschikking krijgen.
In België staat dan ook het meeste geld op spaarrekeningen. Dit heeft als resultaat dat banken die in België ( en bij uitbreiding in de ganse Westerse wereld wellicht) opereren bijzonder zwak staan tegen een bankrun. Dat ze deze zwakte zelf in de hand werken door deze hoge rentes op onmiddellijk opvraagbaar geld en dat ze dit zouden kunnen omkeren nu er massaal terug geld vloeit naar spaarrekeningen, is blijkbaar nu nog niet aan de orde, maar wellicht gaan we wel die richting uit.
Toevallig wordt vanaf 1 april 2009 de wetgeving in België aangepast voor spaarrekeningen (onmiddellijk opvraagbaar). De maximum rente wordt 3% of lager (indien de rente van de ECB lager ligt) en er mag maar 1 premie meer zijn (getrouwheid en aangroei vallen weg), die tussen een kwart en de helft ligt van de basisrente.
Het gevolg hiervan is dat er veel minder interest zal zijn dan nu (max 4,25% basis en 2% extra), en dat het bankhoppen ontmoedigd wordt daar de premie niet meer na 6 maanden mag, maar slechts na 1 jaar verworven is. Hiermee snijdt men de pas af van de kleinere en buitenlandse banken die het vooral moeten hebben van de hogere rentes om klanten aan te trekken. Deze wet speelt duidelijk in de kaart van de grote 4 (KBC, ING, Dexia en Fortis Bank), want hierdoor verkleint de kans dat er veel geld tegelijkertijd wordt afgehaald, daar men overal zowat dezelfde vergoedingen zal krijgen. Jarenlang was er een soort gentlementsagreement tussen die 4 banken waarbij de rentes zeer laag bleven. Onder druk van de kleine en buitenlandse banken hebben ze de handdoek in de ring gegooid en hun rentes op hetzelfde niveau gebracht. Via politieke weg proberen ze nu weer hun slag thuis te halen.
donderdag 15 januari 2009
De (spaar)rekening klopt niet
Ik betaal geen enkele euro voor al mijn bankzaken. Niet voor transacties, niet voor beheer van de rekeningen, niet voor uittreksels en niet voor bank- of visakaarten. Ik wil megaveilig internetbankieren en een superveilige bewaring van het geplaatste geld. Tevens moet er zoveel mogelijk iemand ter beschikking zijn in het plaatselijk kantoor om mijn vragen in te willigen. Daarbovenop wens ik tenminste 4% en liever nog 6% rentevergoeding op mijn spaarrekening. Maar vooral wil ik ieder moment en iedere minuut van de dag mijn geld kunnen opvragen.
Merkt u op dat ik niets betaal maar toch veel wil? Dit plaatje klopt dus niet, maar toch is het de realiteit vandaag. Zou het niet logisch zijn dat ik voor al deze diensten betaal? Zou het niet logisch zijn dat we rente betalen i.p.v. krijgen om al deze diensten te financieren? Toch?
Wij gaan eigenlijk stilzwijgend akkoord dat de bank dat geld gebruikt om uit te lenen aan iemand anders. Goed. De bank leent uw geld uit en verdient daaraan. Dit betekent wel dat de bank dit geld niet meer in zijn bezit heeft. Hoe kunnen wij dan eisen dat we ons geld ieder moment ter beschikking hebben? Is dit eigenlijk niet het gebied van kasbons en termijnrekeningen? Daar geven we expliciet de toestemming aan de bank dat ze dit geld voor éénzelfde termijn uitlenen, want we hoeven het pas op de vervaldag terug, met een eerlijke vergoeding (rente).
Nu ontstaat de situatie dat hetzelfde geld door 2 mensen gebruikt wordt: de lener en diegene die het in deposito geeft. Is het dan zo verwonderlijk dat in het geval dat leners het geld niet kunnen terugbetalen of wanneer de depositogevers massaal hun geld opvragen, de banken zwaar in de problemen komen? Is nu net dit niet in 2008 in België en Nederland gebeurd? Is er niet meer aan de hand dan de Amerikaanse huizencrisis en frauduleus herverpakte producten?
Moeten we niet naar een nieuw banksysteem waar u enerzijds betaalt voor diensten waartoe onder meer het in deposito geven van geld behoort. Als u juwelen of anders kostbaarheden in een bankkluisje legt, betaalt u daar toch ook voor? Waarom dan niet voor geld? Dit geld moet dan wel volledig bij de bank blijven en mag niet uitgeleend worden. Als u wel toelaat om het geld uit te lenen, dient daarvoor een termijnrekening of een kasbon, waarvoor u wel een mooie vergoeding krijgt. Aan u dan de keuze!
Dit klinkt wellicht niet populair, maar dit behoedt ons wel voor fratsen zoals dit jaar. Dan hoeft ook de onschuldige belastingbetaler niet op te draaien voor de enorme kapitaalinjecties en de gigantische staatswaarborgen voor de banken die nu kwistig in het rond gestrooid worden , zonder dat iemand weet waar dit kan eindigen. Wie enkel zijn geld in deposito geeft, hoeft die waarborgen niet. Wie toch rente wil, weet dat daar risico's aan verbonden zijn.
Er is wel 1 belangrijke maar! De overheden moeten stoppen van altijd maar een inflatoir beleid te voeren. De koppeling aan goud/zilver zou dit kunnen vermijden. Dan maakt het niet uit of je nu geld of goud bij de bank in deposito geeft! Beide hun waarde blijft.
Misschien mogen daarom banken ook maar 1 van deze 2 activiteiten aanhouden, zodat de keuze duidelijk is: Ofwel een depositobank voor geld en goud/zilver, ofwel een leningsbank met producten waarvoor men een intrestvergoeding krijgt.
Toevoeging:
Betekenis van deposito in bovenstaand artikel = het in bewaring geven (van geld) zonder meer.
Vooral in Nederland spreekt men ook over (spaar)deposito in de betekenis van een termijnrekening, m.a.w. een spaarvorm met vaste looptijd en vaste rente. Best verwarrend dus allemaal.
woensdag 31 december 2008
Fortis: Quo Vadis?
Het gaat niet goed met Fortis. Welke Fortis? Alle Fortissen. Na de, veel te dure, aankoop van ABN Amro (werd na zovele maanden eindelijk door het Fortis bestuur toegegeven), na de financiële crisis, na de nationalisaties, is Fortis nu de speelbal geworden van het gerecht. En als er één zekerheid is: Probeer u altijd zover mogelijk van het gerecht te houden, zeker in België.
opnieuw 295 miljoen euro foerti(s)! (tekening humo)
Bij rechtspraken in België is er meestal maar 1 winnaar: De rechtbanken zelf. Het duurt jaaaaren (soms tientallen jaren!) eer er een rechtspraak ten gronde wordt uitgesproken. De betrokken partijen zijn dan meestal enorme sommen kwijt en jaren van hun leven. Vele rechtszaken verjaren zelfs. In beroep is de kans reëel dat er een ander vonnis geveld wordt als in eerste aanleg, en al zouden beiden het een keer eens zijn, dan heb je nog altijd cassatie of het Europees Hof om alles terug naar af te sturen. Daarom: probeer tot een oplossing "in der minne" te komen en net dit heeft Leterme verzaakt in het Fortis-dossier.
Over de grond van de zaak spreek ik mij niet uit. Al zijn er enorme bedenkingen bij te maken. In België schreeuwt iedereen moord en brand omdat de "scheiding der machten" in onze democratie geschonden is. Dit ontken ik niet, maar van een scheiding der machten is er in België allang geen sprake meer, want waar is de scheiding tussen de wetgevende en uitvoerende macht? Die is al lang dood en begraven. Beide "machten" zitten in handen van dezelfden, nl. de regerende partijen. Wij leven dan ook in een particratie i.p.v. een democratie. Hierover hoor ik echter nergens "moord en brand" schreeuwen. En wie heeft er decennialang de rechters benoemd?
Terug naar de Fortissen. Bedrijven die in rechtszaken verwikkeld zitten, hebben een probleem. Dit kost hun geld en vooral tijd die ze eigenlijk nodig hebben om hun bedrijf fatsoenlijk te leiden. In deze moeilijke tijden moeten de Fortissen zich vooral concentreren op hun kerntaak: Bankieren. Door deze rechtszaken is dit moeilijk. Niet dat ze dit beseffen, want waren ze het bankieren niet al een paar jaar vergeten?
Het dreigt slecht af te lopen met de Fortissen. Ziehier een lijstje van belanghebbenden die mee kunnen beslissen over hun toekomst:
Fortis holding, de Belgische, Nederlandse en Luxemburgse overheid, BNP Paribas (aankoop Fortis bank België), Deutsche Bank (beslist mee over samengaan van ABN Amro en Fortis bank Nederland), Vereniging van Effectenbezitters NL, advocatenkantoor Modrikamen, Deminor, Test Aankoop, spaarverlies, diverse rechtbanken in Europa, ... m.a.w. veel te veel partijen die belangen hebben, waardoor je in padstellingen terecht komt of waardoor er geen (goede) beslissingen meer kunnen genomen worden.
Na de uitspraak door de rechtbank heeft Modrikamen Leterme aangeboden om tot een onderhandelde oplossing te komen. Had Leterme dit gedaan, was hij wellicht nog altijd eerste minister.
Waarom is dit zo schadelijk? Zoals al eerder gezegd moeten de banken zich met hun kernactiviteit bezighouden en niet met rechtzaken. Vervolgens zorgt dit voor veel onzekerheid bij personeel en bij klanten. Onzekerheid is zowat het slechtste wat hun nu kan overkomen in deze moeilijke tijden. Als nu ook de klanten massaal gaan weglopen (je kunt ze geen ongelijk geven), wat blijft er dan nog van die banken over?
Deze onzekerheid heeft de Fortis holding alvast 295 miljoen euro of anderhalve keer de verwachte jaarwinst gekost. Het verlies komt voort uit valuta transacties. Fortis kocht voor de verkoop aan BNP Paribas Amerikaanse dollars en Britse ponden. Fortis moest zijn deel in een te verkopen probleemkredieten portefeuille in die valuta voldoen, omdat die leningen in dollars en ponden zijn. Na de rechterlijke uitspraak besloot Fortis de dollars en ponden weer te verkopen. Het verlies dat het bedrijf daarop leed, werd veroorzaakt door de recente waardedaling van beide munteenheden.
Het netto eigen vermogen van Fortis is door het extra verlies gedaald naar 6,4 miljard euro. Een week geleden maakte het bedrijf zijn financiële positie bekend naar aanleiding van het opschorten van de verkoop aan BNP. Toen liet Fortis weten een vermogen te hebben van 6,7 miljard euro.
Er wordt al luidop om het ontslag van bestuurder De Boeck geroepen. Alweer. De zoveelste in de rij. Alvast opnieuw een prestatie om na één maand in functie de Fortis holding verder het moeras in te duwen (300 miljoen foetsie). Wordt vervolgd.
woensdag 12 november 2008
De grootste gedupeerde van Fortis
Stilaan beginnen de "gedupeerden" van het Fortis débacle naar buiten te treden. Menigeen dacht dat de familie Lippens met 250 miljoen Euro de grootste verliezer zou zijn. Er zou nog een grotere zijn.
De Russische miljardair Kerimov zou maar eventjes 700 miljoen euro in de min staan. Op aanraden van Maurice Lippens zelf, na een ontmoeting in Brussel, zou Kerimov in juni ll. bij de onverwachte kapitaalverhoging, 750 miljoen euro Fortis aandelen gekocht hebben. Daar blijft nu nog 60 miljoen euro van over. Hij zou een strafklacht tegen Lippens aan het voorbereiden zijn, waardoor hij de al lopende strafzaak op de voet kan volgen.
Kerimov staat op de ranglijst met 9 miljard euro als 37ste rijkste mens van de wereld. Deze man heeft dus deze zomer iedere dag 6 miljoen euro verloren aan Fortis.
Mijn vraag is: wat denken jullie? Zou Fortis en Lippens zo ver gaan om deze man op te lichten of waren ze op dat moment nog altijd in de overtuiging dat er eigenlijk niets aan de hand was?
U ziet, mocht u geld verloren hebben aan Fortis, zelfs de "groten" hebben zich er totaal op verkeken.
maandag 20 oktober 2008
fortis: dode duif of feniks
Ik zie in een reclameboodschap: Fortis spaarrekening geeft 4,00%+1%. Best interessant.
Welke Fortis? Vlug even naar hun website gaan.
Welke website? Ja, Fortis zeker? Of Fortis bank? Of allebei even raadplegen. Ja dag moeder. Allebei doen verwoede pogingen om de bezoeker het verschil tussen beide uit te leggen.
Moet ik mijn geld hieraan toevertrouwen?? Eén van de 2 zal moeten wijken om dit probleem op te lossen. Zolang beide Fortis als naam gebruiken, zal dit investeerders en klanten afschrikken. In Nederland is de naam Fortis al verdwenen; nu nog België, anders zullen beide een dode duif worden. Nochtans, willen ze nu net niet als een feniks uit hun as verrijzen?
duif is dood (niet van Toon Hermans, niet voor gevoelige kijkers!)
http://www.youtube.com/watch?v=qIv7orm0kew